Arbitraj, yüksek frekanslı işlem ve broker emir gerçekleştirme alanında yaklaşık 80 temel terim; sade bir dille tanımlanmış ve 2026 için güncel tutulmaktadır.
Bu sözlük, Forex ve kripto arbitrajı, yüksek frekanslı işlem (HFT) ve broker emir gerçekleştirme terminolojisini tanımlar. Her madde sade bir dille yapılmış bir tanım ve gerektiğinde daha ayrıntılı bir rehbere bağlantı içerir. Sözlük, 2000 yılından bu yana arbitraj ve emir gerçekleştirme yazılımları geliştiren BJF Trading Group (Ontario, Kanada) tarafından güncel tutulmaktadır. Konuya göre gezinmek için aşağıdaki bağlantıları kullanın veya belirli bir terimi sayfada arayın.
Aynı veya eşdeğer bir varlığın iki piyasa ya da iki zaman noktası arasındaki fiyat farkından, ideal olarak çok az veya hiç yönlü risk almadan kâr elde etmek. Uygulamada fark küçük ve kısa ömürlüdür; bu yüzden yakalanıp yakalanamayacağını hız ve düşük maliyetler belirler.
Daha hızlı bir fiyat akışı kullanarak, daha yavaş bir broker’ın kotasyonu güncellenmeden önce fiyat hareketine göre işlem yapan ve eskimiş fiyattan pozisyona giren bir strateji. Avantaj milisaniyelerle ölçülür ve hem altyapıya hem de broker’ın bu emir akışını tolere etmesine bağlıdır.
Bkz.: Gecikme arbitrajı rehberi. İlgili: hızlı fiyat akışı, yavaş fiyat akışı, emir gerçekleştirme gecikmesi, toksik emir akışı.
Üç döviz veya kripto paritesi arasındaki fiyatlama tutarsızlığından (örneğin A’yı B’ye, B’yi C’ye ve tekrar A’ya çevirerek), ima edilen çapraz kur kotasyondaki kurdan farklı olduğunda yararlanmak. Fark genellikle çok küçüktür ve hızla kapanır.
İlgili: borsalar arası arbitraj, mekânsal arbitraj.
Tek bir garantili fiyat farkı yerine istatistiksel ilişkilere ve ortalamaya dönüşe dayanarak birçok korelasyonlu enstrümanda işlem yapan nicel bir yaklaşım. Başarı, modelleme ve çok sayıda işleme yayılan çeşitlendirmeden gelir.
Bir enstrümanda long, korelasyonlu başka bir enstrümanda short pozisyon alarak, aralarındaki spread normal aralığına döndüğünde kâr elde etmek. Yönden bağımsızdır, ancak yalnızca bir taraf gerçekleşirse bacak riskine açıktır.
Bkz.: Parite çifti ticareti rehberi. İlgili: bacak riski, spread z-skoru, hedge.
Bir varlığı bir platformda alıp fiyatın daha yüksek olduğu başka bir platformda satmak; likidite borsalar arasında parçalı olduğu için en çok kriptoda görülür. Ücretler, transfer süreleri ve çekim limitleri çoğu zaman farkı tüketir.
İlgili: mekânsal arbitraj, CEX, çekim riski.
Bir varlığın spot fiyatı ile vadeli fiyatı arasındaki farkı, spotu tutup vadeliyi short ederek (veya tersi) ikisi yakınsayana kadar bekleyerek yakalamak. Sermayeye dayalıdır ve gecikme stratejilerinden daha yavaştır.
İlgili: fonlama oranı arbitrajı, sürekli vadeli kontratlar.
Karşıt spot ve sürekli vadeli (perpetual) pozisyonlar tutarak kripto sürekli vadeli kontratlarındaki periyodik fonlama ödemesini kazanmak; böylece net yönlü risk sıfıra yakın olur ve getiri fonlama oranından gelir. Getiri hızla değil, sermayeyle ölçeklenir.
Bkz.: Fonlama oranı arbitrajı. İlgili: sürekli vadeli kontratlar, baz arbitrajı.
Broker’lar veya hesap türleri arasındaki gecelik swap (rollover) oranı farklarından yararlanmak; örneğin bir platformda pozitif swap’lı bir pozisyonu, swap maliyetinin daha düşük olduğu veya hiç uygulanmadığı yerde karşıt bir pozisyonla tutmak.
İlgili: korunmalı faiz arbitrajı, negatif swap.
İki para birimi arasındaki faiz oranı farkından risksiz bir getiri sabitlemek için forward kontrat kullanmak; böylece kur riski hedge edilir. Forex swap fiyatlamasının arkasındaki klasik ders kitabı arbitrajıdır.
Planlanmış ekonomik veri açıklamaları etrafındaki büyük ve hızlı fiyat hareketlerinde işlem yaparak, verinin yayımlandığı an ile kotasyonların tamamen uyum sağladığı an arasındaki farkı yakalamak. Hıza duyarlıdır ve broker risk masaları tarafından yakından izlenir.
Bkz.: Haber ticareti yazılımı. İlgili: ekonomik takvim, ani fiyat sıçraması, haber öncesi spread genişlemesi.
Aynı varlığın aynı anda iki farklı yerde (platformlar veya coğrafyalar) oluşan fiyat farkından yararlanmayı ifade eden genel terim. Borsalar arası kripto arbitrajı, bunun en yaygın modern örneğidir.
Emrinizi harici bir likidite sağlayıcısına ileten ve spread farkı veya komisyondan kazanç elde eden broker modeli. Broker’ın sizin kazanıp kaybetmenizde doğrudan bir çıkarı yoktur.
Bkz.: Broker’lar emirlerinizi nasıl gerçekleştirir. İlgili: STP, ECN, B-book.
Emrinizi kurum içinde tutan ve karşı tarafı üstlenen broker modeli; böylece sizin zararlarınız broker’ın geliri olur. Kendi başına kötü değildir, ancak kârlı hesaplar için yönlendirme sessizce değiştirildiğinde sorun hâline gelen bir çıkar çatışmasıdır.
Bkz.: A-book ve B-book karşılaştırması. İlgili: dealing desk, içselleştirme, toksik emir akışı.
Broker’ın emir akışının bir kısmını kurum içinde tuttuğu ve geri kalanını likidite sağlayıcılarına hedge ettiği, müşteri bazında ayarlanan karma model. Adil olup olmadığı tamamen yönlendirmenin açıklanıp açıklanmadığına bağlıdır.
Piyasa yapıcı olarak hareket eden ve müşteri işlemlerinin karşı tarafını kurum içinde yöneten broker. Sıradan yatırımcılara dar spread’ler sunabilir, ancak emir gerçekleştirme üzerinde takdir yetkisine sahiptir.
Emirleri içselleştirmek yerine harici likiditeye yönlendiren broker. Bu bir yönlendirme etiketidir, adil gerçekleşme garantisi değildir; çünkü likiditenin kalitesi ve hesaba özel filtrelemeler yine de önemlidir.
Müşteri emirlerini bir dealing desk müdahalesi olmadan doğrudan likidite sağlayıcılarına iletmek. A-book yönlendirmenin bir biçimidir.
Birçok katılımcının emirlerini eşleştiren ve piyasa derinliğini gösteren, genellikle ham spread üzerine komisyon alan platform. Çoğu zaman en şeffaf bireysel yönlendirme modeli olarak pazarlanır.
Hem alış hem satış fiyatı kote eden ve spread’den ve envanter riskini yönetmekten kâr elde eden katılımcı. Bireysel B-book broker’lar müşterilerine karşı piyasa yapıcı olarak hareket eder.
Müşteri emrini piyasaya göndermek yerine broker’ın kendi defterine karşı gerçekleştirmek. Verimlidir ve çoğu zaman iyi gerçekleşmeler sağlar, ancak çıkar çatışmasını broker’da yoğunlaştırır.
Karşı tarafı kim üstlenirse üstlensin ona karşı sürekli kârlı olan emir akışı; genellikle yatırımcının hız veya bilgi avantajı olduğu için. Broker’lar bu akışı kârlı şekilde kurum içinde tutamadıkları için hedge eder, reddeder veya filtreler.
Bkz.: Toksik emir akışı açıklaması. İlgili: gecikme arbitrajı, sanal dealer eklentisi.
Emri gönderdikten sonra, emri gerçekleştiren tarafın talebinizi gördükten sonra işlemi kabul edebildiği, reddedebildiği veya yeniden fiyatlayabildiği kısa süre. Simetrik last look adil bir risk kontrolüdür; asimetrik last look ise müşteri aleyhine tek taraflıdır.
Bkz.: Last look ve kayma. İlgili: asimetrik kayma, ret oranı.
Haksız uygulanan last look: fiyat aleyhinize hareket ettiğinde emriniz gerçekleştirilir, lehinize hareket ettiğinde reddedilir. Çok sayıda işlemde bu, tek bir gerçekleşmede kötü şans gibi görünen büyük bir gizli maliyettir.
Talep ettiğiniz fiyat ile gerçekte aldığınız fiyat arasındaki fark. Hareketli bir piyasada normaldir; uyarı işareti büyüklüğü değil, dağılımın şeklidir.
İlgili: asimetrik kayma, fiyat iyileştirmesi.
Sistematik olarak negatif olan kayma: talep ettiğinizden daha kötü fiyattan gerçekleşme, daha iyi fiyattan gerçekleşmeye göre çok daha sık olur. Pozitif ve negatif kayma sayıları karşılaştırılarak ölçülebilen, düşmanca emir gerçekleştirmenin güçlü bir işaretidir.
Bkz.: Kayma analizi.
Sunucu, emrinizi gerçekleştirmek veya reddetmek yerine yeni ve genellikle daha kötü bir fiyat önerir ve onaylamanızı ister. Yalnızca bu gecikme bile hızlı bir stratejiyi yok edebilir; kazanan işlemlerde seçici yeniden kotasyonlar hedefli emir gerçekleştirmeye işaret eder.
Talep ettiğinizden daha iyi bir fiyattan gerçekleşme. Gerçek fiyat iyileştirmesi yalnızca pazarlama materyallerinde değil, kendi işlem kaydınızda görünür; neredeyse hiç görülmemesi ise başlı başına bir uyarı işaretidir.
Gönderilen emirlere oranla gerçekleştirilen emirlerin payı. Sağlıklı bir gerçekleşme oranı yüksektir, farklı piyasa koşullarında istikrarlıdır ve kârlı işlemlerinizde düşmez.
Gerçekleştirilmek yerine reddedilen emirlerin payı. Düşük olması iyidir ve lehinize hareket etmek üzere olan işlemlerle korelasyon göstermemelidir.
Broker’ın iş maliyeti olarak ham likidite spread’inin üzerine eklediği ek spread. Yalnızca kârlı işlem kalıplarında görünen hesaba özel spread farkı, hedefli emir gerçekleştirmenin bir biçimidir.
Hedeflenen hesaplara yapılandırılabilir gecikme, yapay kayma, yeniden kotasyon olasılığı veya ret uygulayan sunucu taraflı modül için genel terim; broker’ın hedge edemediği emir akışını etkisiz hâle getirmek için kullanılır. İzi, sonradan eklenen ve hesaba özel emir gerçekleştirme gecikmesidir.
Bkz.: Arbitraj karşıtı eklentiler.
Emrin gönderilmesinden gerçekleşme bildiriminin alınmasına kadar geçen süre. Gecikme arbitrajı için her şey budur; özellikle bir hesap kârlı hâle geldikten sonra ani bir artış, kasıtlı bir sunucu taraflı gecikmeye işaret eder.
Financial Information eXchange protokolü; emirleri ve piyasa verilerini bireysel bir terminali atlayarak doğrudan bir broker’a veya platforma göndermek için kullanılan sektör standardı mesajlaşma formatı. Düşük gecikmeli ve otomatik emir gerçekleştirme için tercih edilir.
Bkz.: FIX API ile Forex ticareti.
Bir işlem terminalini veya motorunu FIX üzerinden bir likidite sağlayıcısına bağlayan ve platform ile işlem yeri arasında çeviri yapan yazılım. Gizli gecikmelerin ve protokol farklılıklarının yaygın bir kaynağıdır.
Broker’ın müşteri emirlerini karşısında gerçekleştirdiği kotasyonları sağlayan banka, banka dışı piyasa yapıcı veya platform. LP’nin kalitesi ve hızı, broker’ın emir gerçekleştirmesini şekillendirir.
Birden fazla likidite sağlayıcısının kotasyonlarını tek ve daha derin bir emir defterinde birleştiren sistem; böylece emirler kaynaklar arasında mevcut en iyi fiyattan gerçekleştirilebilir.
Ağ gecikmesini en aza indirmek için işlem sunucunuzu broker veya borsa ile aynı veri merkezine yerleştirmek. Rekabetçi gecikme arbitrajı için fiilen zorunludur.
Bkz.: Arbitraj için VPS hızı.
İşlem yazılımınızı çalıştıran, sürekli açık uzak sunucu. Arbitraj için değeri CPU veya RAM değil, broker’a olan ağ mesafesidir.
Bkz.: Forex arbitrajı VPS rehberi.
Birçok broker ve likidite sağlayıcısının sunucularını barındırdığı büyük finansal veri merkezleri (Londra, New York, Tokyo). Broker’ınızla aynı tesiste barındırma seçmek, ona olan gecikmeyi en aza indirir.
Bir stratejinin tepki verdiği canlı kotasyon akışı. Gecikme arbitrajında bir avantajın var olması için referans akışın broker’ın kendi kotasyonundan daha hızlı olması gerekir.
Hızlı fiyat akışı, fiyat hareketini ilk gösteren düşük gecikmeli referanstır; yavaş fiyat akışı ise karşısında işlem yaptığınız, geriden gelen broker kotasyonudur. Gecikme arbitrajı, bu ikisi arasındaki farktır.
Toplu çubuklar yerine, zaman damgalarıyla birlikte her bir fiyat değişiminin kaydı. Gerçekçi geriye dönük test ve emir gerçekleştirme analizi, gerçek tick verisine dayanır.
Bkz.: Tick karşılaştırması.
Bir platformun veya broker’ın bir enstrüman için gösterdiği güncel alış (bid) ve satış (ask) fiyatı. Aralarındaki fark spread’dir.
Her fiyat seviyesinde bekleyen alış ve satış emirlerinin listesi; ne kadar hacmin mevcut olduğunu gösterir. Sığ derinlik, büyük emirlerin fiyatı hareket ettirdiği ve daha fazla kaydığı anlamına gelir.
Forex’te standart en küçük fiyat adımı; çoğu paritede genellikle dördüncü ondalık basamak. Arbitraj avantajları çoğu zaman tek bir pip’in bir kesridir.
Standartlaştırılmış işlem büyüklüğü. Minimum lot büyüklükleri küçük hesaplar için önemlidir, çünkü çok küçük bir bakiyeye göre pervasız olabilecek bir pozisyon büyüklüğünü zorunlu kılar.
Alış ve satış fiyatı arasındaki fark ve temel bir işlem maliyeti. Değişken spread’ler sığ likiditede ve haberler etrafında genişler; hedeflenen hesaplarda seçici olarak da genişletilebilir.
Hesap varlığındaki zirveden dibe düşüş. Küçük hesaplar, normal düşüş dayanabilecekleri bakiyeyi aştığında başarısız olur.
Brüt kazançların brüt kayıplara bölümü. 1’in üzeri net pozitiftir; bu metrik yalnızca işlem sayısı ve düşüşle birlikte değerlendirildiğinde anlamlıdır.
Kazanma oranını ve ortalama kazancı ortalama kayıpla birleştirerek işlem başına beklediğiniz ortalama sonuç. Arbitrajda kayıp kuyruğunu daraltmak, çoğu zaman kazanma oranını artırmaktan daha önemlidir.
Risk (volatilite) birimi başına getiri ölçüsü. Ne kadar yüksekse o kadar iyidir ve farklı risk düzeylerindeki stratejilerin ortak bir temelde karşılaştırılmasını sağlar.
Yönlü riski azaltan veya nötrleştiren karşıt pozisyon. Parite çifti ve baz stratejileri, hedge edilmiş, yönden bağımsız pozisyonlar üzerine kuruludur.
İki taraflı bir işlemde, bir tarafın (bacağın) gerçekleşip diğerinin gerçekleşmemesi ve istenmeyen yönlü risk bırakması riski. Parite çifti ve platformlar arası arbitrajda temel bir emir gerçekleştirme riskidir.
İki korelasyonlu enstrüman arasındaki spread’in ortalamasından ne kadar uzaklaştığını standart sapma cinsinden gösteren istatistiksel ölçü. Parite çifti ticaretinde giriş ve çıkış zamanlaması için kullanılır.
Bir stratejiyi geçmiş verilerle (geriye dönük test) veya sermayenin tamamını riske atmadan canlı verilerle (ileriye dönük test) test etmek. Kusursuz gerçekleşmeleri varsayan bir geriye dönük test, emir gerçekleştirmeye duyarlı bir avantajı olduğundan büyük gösterir.
Varlıkların saklanmasını üstlenen ve emirleri kendi emir defterinde eşleştiren bir şirket tarafından işletilen kripto borsası. Borsalar arası arbitraj birden fazla CEX arasında gerçekleşir.
İşlemlerin merkezi bir operatör yerine akıllı sözleşmeler aracılığıyla takas edildiği zincir üstü borsa. DEX’ler ile CEX’ler arasında arbitraj mümkündür, ancak otomatik zincir üstü botlarla rekabet eder.
Bir bloktaki işlemlerin sırasını değiştirerek, araya işlem ekleyerek veya işlemleri sansürleyerek elde edilebilen değer; çoğunlukla zincir üstü arbitraj ve likidasyon botları tarafından yakalanır. Basit DEX arbitrajının kârını sıklıkla tüketir.
Vadesi olmayan ve long ile short taraflar arasındaki periyodik fonlama ödemeleriyle spot fiyata yakın tutulan kripto vadeli kontratları. Fonlama oranı arbitrajının temelidir.
Sürekli vadeli kontrat fiyatını spota yakın tutmak için long ve short pozisyon sahipleri arasında değiş tokuş edilen periyodik ödeme. Sürekli pozitif veya negatif olduğunda, toplanabilir ve sermayeye dayalı bir avantaj yaratır.
Bir stablecoin’in hedeflenen sabit değerinden uzakta (örneğin 1 ABD dolarının altında) işlem görmesi. Sabitin yeniden sağlanacağına güvenebiliyorsanız kısa ömürlü arbitraj fırsatı, sağlanmazsa büyük kayıplar yaratır.
Blokzincir onay süreleri, borsa işlem süreleri veya limitler nedeniyle fonların borsalar arası bir arbitrajı tamamlayacak kadar hızlı aktarılamaması riski. Teorik farkın yakalanamamasının yaygın bir nedenidir.
Yaklaşan ekonomik veri açıklamalarının ve beklenen etkilerinin takvimi. En büyük ve en hızlı hareketler planlanmış olaylar etrafında yoğunlaştığı için haber ticaretinin bel kemiğidir.
Döviz ve metal piyasalarında düzenli olarak büyük ve hızlı hareketlere yol açan, yüksek etkili aylık ABD istihdam verisi. Haber yatırımcıları için amiral gemisi niteliğinde bir olaydır.
Faiz beklentilerini ve onlarla birlikte para birimlerini hareket ettiren önemli bir enflasyon verisi. En çok işlem yapılan planlanmış olaylardan biridir.
Faiz kararları ve açıklamaları takvimdeki en sert piyasa tepkilerinden bazılarını tetikleyen ABD Federal Açık Piyasa Komitesi. Etrafında spread’ler çoğu zaman savunma amaçlı genişler.
Broker’ların riski yönetmek için planlanmış bir açıklamadan hemen önce spread’leri genişletmesi. Genel olarak meşrudur, ancak yalnızca kârlı işlem kalıplarında hesaba özel genişleme bir hedefleme işaretidir.
BJF Trading Group’un Forex ve kripto için gecikme, üçgen ve ilgili stratejileri kapsayan profesyonel arbitraj işlem terminali.
Bkz.: SharpTrader Pro.
Stratejileri, her tick’e uygulanan yapılandırılabilir emir gerçekleştirme gecikmesi ve değişken spread ile gerçek geçmiş tick verileri üzerinde çalıştıran geriye dönük test ve optimizasyon aracı; böylece sonuçlar kusursuz gerçekleşmeleri değil, gerçekçi bir emir gerçekleştirme sürecini yansıtır.
Bkz.: SharpTrader Optimizer.
BJF’nin gecikme arbitrajı için geliştirdiği emir gerçekleştirme maskeleme yaklaşımı; emir akışını klasik arbitraj olarak daha az tanınabilir hâle getirerek broker tespitinden daha uzun süre korunmasını sağlamak için tasarlanmıştır.
Bkz.: Gecikme arbitrajını maskeleme. İlgili: toksik emir akışı, sanal dealer eklentisi.
BJF’nin, kendi işlem ve tick kayıtlarınızı tek ve karşılaştırılabilir bir emir gerçekleştirme kalitesi puanına dönüştüren açık metodolojisi; böylece broker’lar itibara göre değil, kanıta göre sıralanabilir.
Bkz.: Broker Denetim Araç Seti. İlgili: gerçekleşme oranı, kayma simetrisi, emir gerçekleştirme gecikmesi.
BJF’nin, ilk hareketi yakalamak için gereken hızda planlanmış ekonomik veri açıklamalarına göre işlem yapmak üzere geliştirilmiş otomatik haber ticareti yazılımı.
Bkz.: NewsAutoTraderPro.
BJF’nin kripto para borsaları arasındaki fiyat farklarını yakalamaya yönelik kripto arbitraj yazılımı.
Bkz.: VIP Crypto Arbitrage.
SharpTrader Pro ve SharpTrader Lite için, arbitraj akışını kamufle etmek amacıyla lock stratejilerinin bir modifikasyonu olarak geliştirilmiş bir BJF emir gerçekleştirme maskeleme stratejisi. Her iki yönde lock pozisyonları açar, ardından pozisyonları kısmen kapatır ve sanal takip eden emirleri (enstrüman başına en fazla üç takip seviyesi) yönetir; böylece akış broker tespitine karşı daha az tanınabilir olur.
İlgili: Phantom Drift, hedge, toksik emir akışı, sanal dealer eklentisi.
SharpTrader Pro ve SharpTrader Lite’a entegre, altın ve endekslerde işlem yapmak için momentum ve trend takibi stratejisi. Platformun arbitraj araçlarından farklı olarak bir arbitraj stratejisi değildir: fiyat itkilerini tespit eder ve bir itkiden sonra gelişen trendi takip eder.
SharpTrader Pro ve SharpTrader Lite için, üçüncü taraf geliştiricilerin kendi yazılımlarını platforma bağlamasını sağlayan değiştirilmiş bir FIX protokolü. SharpTrader motorunu FIX tarzı bir arayüz üzerinden harici entegrasyonlara açar.
Bkz.: FIX API ile Forex ticareti. İlgili: FIX API, FIX köprüsü, JBridge.
SharpTrader Pro ve SharpTrader Lite’ı JForex (Dukascopy) gibi işlem platformlarına bağlamak için yazılmış bir köprü; emirler ve veriler SharpTrader motoru ile o platform arasında aktarılır.
İlgili: FIX köprüsü, EASYFIX protokolü, likidite sağlayıcısı.
Yeni makaleler, araştırma raporları ve ürün sürümleri, yayımlandıkları anda size ulaşsın.
Broker’ların emirlerinizi gerçekte nasıl gerçekleştirdiğini daha derinlemesine öğrenin ve açık BEQI metodolojisiyle kendi emir gerçekleştirme kalitenizi puanlayın.
Broker Emir Gerçekleştirme Açıklaması
Broker’ınızı Denetleyin